Inheemse planten: mooi voor je tuin, waardevol voor biodiversiteit

Steeds meer mensen willen hun tuin niet alleen mooi maken, maar ook waardevol voor de natuur. Misschien zie je minder vlinders dan vroeger, of hoor je vaker dat bijen en andere insecten het moeilijk hebben. Tegelijkertijd wil je natuurlijk ook gewoon genieten van een tuin die er het hele jaar aantrekkelijk uitziet.

Gelukkig hoeft dat elkaar niet uit te sluiten. Met relatief kleine keuzes kun je al veel doen voor biodiversiteit in je tuin, zonder dat je inlevert op uitstraling of tuinplezier. Inheemse planten spelen daarin een belangrijke rol. Deze planten groeien al duizenden jaren in Nederland en sluiten perfect aan bij ons klimaat én bij de dieren en insecten die hier leven.

In deze blog lees je wat inheemse planten zijn, waarom ze zo belangrijk zijn voor bijen, vlinders en vogels en hoe je ze eenvoudig kunt toepassen in je eigen tuin. Ook delen we praktische tips waarmee je je tuin stap voor stap nog rijker kunt maken.

Inheemse planten zijn planten die van nature in Nederland voorkomen. Ze zijn hier niet door mensen naartoe gebracht, maar groeien hier al heel lang. Daardoor passen ze perfect bij onze bodem, ons klimaat en onze seizoenen.

De Nederlandse flora en fauna zijn samen geëvolueerd. Dat betekent dat planten, insecten en dieren op elkaar afgestemd zijn. Vogels eten bijvoorbeeld bessen van inheemse heesters zoals meidoorn, liguster, lijsterbes, Gelderse roos en hulst. Ook zaden van uitgebloeide bloemen zijn belangrijk voedsel, zoals van kaardenbol, zwarte toorts, guldenroede en koninginnenkruid.

Veel insecten zijn afhankelijk van specifieke planten. Dit noemen we waardplanten: planten waarop insecten hun eitjes leggen en waarvan rupsen eten. Sommige rupsen leven zelfs maar van één plantensoort.

Daarnaast bevatten nectar en stuifmeel van inheemse planten precies de juiste voedingsstoffen voor onze insecten. Een goed voorbeeld is de klokjesbij. Deze bij verzamelt vooral stuifmeel van klokjes (Campanula), zoals grasklokje en rapunzelklokje.

Inheemse planten bieden daarnaast beschutting en overwinteringsplekken. Veel insecten overwinteren bijvoorbeeld in holle stengels. Door de lange samenwerking tussen planten en insecten is er meestal een natuurlijke balans.

In de natuur groeien planten altijd in lagen. Lage planten, hogere planten, struiken en bomen vullen elkaar aan. Daardoor ontstaat er het hele jaar door voedsel en beschutting voor dieren.

Door dit principe in je tuin toe te passen, vergroot je de biodiversiteit én krijgt je tuin meer variatie en beleving. Je kunt bijvoorbeeld werken met bodembedekkers, vaste planten, heesters en bomen. Zo ontstaat een tuin die niet alleen mooi is om naar te kijken, maar ook echt leeft.

Exotische planten zijn niet per definitie slecht. Wel leveren sommige soorten weinig voedsel voor insecten. Bijvoorbeeld wanneer bloemen steriel zijn of zo gevuld dat insecten het hart niet kunnen bereiken.

Veel sierplanten zijn juist gekweekt op lange bloei en uiterlijk. Gelukkig kun je sierwaarde en biodiversiteit goed combineren. Houd je bijvoorbeeld van dahlia’s, dan kun je gevulde soorten combineren met enkelbloemige varianten.

Een tuin hoeft niet volledig uit inheemse soorten te bestaan. Veel cultivars hebben voordelen zoals langere bloei of een sterkere groei.

Een combinatie van inheemse planten en geschikte cultivars kan zorgen voor een mooie balans tussen sierwaarde en biodiversiteit. Sommige niet-inheemse winterbloeiers bieden zelfs voedsel wanneer dat schaars is, zoals struikkamperfoelie.

Om je alvast op weg te helpen hebben we een top 10 van inheemse vaste planten voor je gemaakt. Dit is slechts een greep uit ons assortiment inheemse planten. Moeilijk kiezen ook, want er zijn zoveel meer waardevolle en prachtige inheemse soorten. Kom dus vooral langs voor persoonlijk advies. 

Je hoeft niet alles in één keer anders te doen. Vaak zit de winst juist in kleine keuzes.

• Je kunt bijvoorbeeld kijken of een inheemse soort past als alternatief voor een trendplant, zoals een Gelderse roos in plaats van hortensia of vlinderstruik.
• Door planten te kiezen die verspreid over het jaar bloeien, zorg je voor een langere voedselperiode voor insecten. Bessen dragende planten helpen vogels in herfst en winter.
• Laat je tuin in het najaar gerust wat natuurlijker. Afgevallen blad en uitgebloeide stengels bieden overwinteringsplekken voor insecten.
• Water maakt een tuin extra aantrekkelijk voor dieren. Dat kan een natuurlijke vijver zijn, maar ook een waterschaal.
• Bloembollen zijn vooral vroeg in het voorjaar waardevol. Steeds vaker wordt gekozen voor biologische bollen. Deze worden zonder chemische bestrijdingsmiddelen geteeld en vormen zo een extra veilige voedselbron voor vroege bestuivers zoals hommelkoninginnen.